L-tipi Cezaevleri'nde Yaşam

Mahpuslar üzerinde tecrit ve tredman uygulamaları sadece F Tipi Hapishanelerde uygulanmıyor. F Tiplerinden sonra, L Tipi hapishaneler inşa edildi, ediliyor. Birçok L Tipi açıldı. Birçoğunun inşaatı devam ediyor. İstanbul ? Silivri'de açılan ve 10.000 kapasiteli L Tipi hapishanesi, basına "Altın Kafes" olarak tanıtıldı. L Tipleri, kimi uygulamaları ile, F Tiplerini geride bırakıyor. F Tiplerine "Lüks Otel" adını takmışlardı. L Tiplerine de "Beş Yıldızlı Otel" diyorlar.

Kardeşim Mehmet Desde L Tipinde mahpus. Mehmet Desde ile aynı davadan yargılanan, hüküm giyen, geçtiğimiz günlerde tahliye olan Metin Özgünay ile L Tiplerinde yaşam üzerine konuştum. F Tipleri üzerine basında çok şey yazıldı. F Tipleri üzerine çok şey söylendi, söyleniyor. L Tiplerini kamuoyu pek tanımıyor. L Tiplerinin kimi yönleriyle tanınmasını sağlamak amacıyla, bir süre L Tipi'nde kalan eski mahpus Metin Özgünay'ın söyleyeceklerinin yararlı olacağını düşünüyorum.

Çetin Desde: Geçmiş olsun.

Metin Özgünay: Teşekkür ederim.

Çetin Desde: L Tipi Cezaevinde ne kadar kaldın?

Metin Özgünay: 14 Ağustos'tan, 27 Aralık 2007 tarihine kadar kaldım. Bu sürede, L Tiplerini tanımama yetti.

Çetin Desde: Hangi L Tipi'nde kaldın?

Metin Özgünay: Alanya L Tipi'nde kaldım.

Çetin Desde: Neler yaşadın? L Tipleri hakkında bilgi verebilir misin?

Metin Özgünay: L Tipleri yüksek güvenlikli hapishaneler. L Tipleri, F Tiplerinde olmayan, göz retinası tarama sisteminin de bulunduğu yoğun güvenlik önlemleri göze çarpıyor. L Tiplerindeki tüm koğuşlar kameralar ile izleniyor. Mahpuslar 24 saat izleniyor.

Cezaevine ilk girişte, insanlık onuru ile bağdaşmayan uygulamalar sırayla başlıyor.

Üzerinize "terör suçlusu" damgası vurulmuşsa, Jandarma ve gardiyanlar nezdinde, ayrı bir uygulamaya maruz kalıyorsunuz. X-Ray cihazından geçmeniz yeterli görülmediği için, tüm elbiseleriniz çıkarılıyor sadece külotla kalıyorsunuz. Külotunuzu bile arıyorlar. Buda yeterli görülmediği için, ağız içine bakılıyor ve birkaç defa çömelip kalkmanız isteniyor.

Koğuşlar, 7 ve 21 kişilik. Siyasileri 21 kişilik koğuşlara vermiyorlar. Koğuşlarda kameraların olmasını yeterli görmedikleri için, ayda bir defa arama adı altında ortalığı dağıtıyorlar. Eşyaları ve ortalığı yeniden düzenlemek zorunda kalıyorsunuz.

Günde iki defa sayım yapılıyor. Sayım başlamadan anons ile duyuru yapılıyor. "Sayıma hazır olun" diyorlar. Sayımda sıraya diziyorlar ve sayı saydırıyorlar. Her sabah saat 06:15'te, anons sesi ile uyanıyoruz. 06:50'de sayıma geliyorlar. Ondan sonra kahvaltının verilmesini bekliyoruz. Kahvaltının belirli bir saati yok. Kimi zaman 07:30'da, kimi zaman 09:00'da kahvaltı veriyorlar. Kahvaltıda sıcak hiç bir şey verilmiyor.

Hapishanede merkezi anons sistemi var. Sabahtan anonslar yapılmaya başlanıyor, ta gece yarılarına kadar devam ediyor. Mahkumları ilgilendiren anonsların yapılmasının anlaşılır bir yönü var. Fakat personel ile ilgili anonslar mahkumları ilgilendirmiyor. Çalışan personelin her birine çeşitli numaralar verilerek adlandırılmış şekilde "falanca numara, falanca numarayı arasın" Ya da "falanca numara müdürün odasına gitsin" vb. Bu bağlamda bilinçli yapılan bir uygulama var. Uygulamanın adı, mahkumları sürekli rahatsız etmeye yöneliktir. Çünkü, mahkumların duymasını istemedikleri anonsları personel için yapabiliyorlar.

Haftada bir defa kantin ihtiyacı için sipariş verebiliyorsunuz. Kantinde satılan eşyalar dış piyasa ile karşılaştırıldığında çok pahalı. Mahkumun beğenme imkanı yok. İstediğiniz her şeyde, kantinde satılmıyor. Dış kantin için sipariş vermek de mümkün değil. Kantinde radyo satılıyor. Ama radyo bir işe yaramıyor. Çünkü cep telefonlarının çekmemesi için sinyal bozucu sistem kurulmuş. O yüzden radyo çalışmıyor. Radyonun çalışıp çalışmaması önemli görülmüyor. Önemli olan mahkumun sırtından para kazanmaktır. Cezaevine ait olan duvara monte edilmiş merkezi sisteme bağlı sadece iki radyo kanalı var.

Çetin Desde: Tecrit konusunda, L Tipinde durum ne?

Metin Özgünay: Cezaevinin bina yapı düzeni öyle yapılmış ki, duvarlar ses geçirmiyor. Televizyonun sesini tam olarak anlayamıyorsunuz. Musluktan akan su, dolabın açılıp kapanması, iki kişinin konuşması bile büyük gürültüye yol açıyor. Hapishanede yapılan birçok uygulamalar, keyfi uygulamalardır. Sorunlarınızı ancak dilekçe yazarak ifade edebiliyorsunuz. Fakat dilekçelerinize yanıt verilmiyor. Hatta dilekçeleriniz kayboluyor, kaybediliyor. İlgili makamlara yazılan dilekçeler yerlerine ulaşmıyor.

Cezaevinde güya kablo yayın sistemi var. Sadece belirli sayıda kanal ayarlanmış!

Bu kanallarında ayarı bozuk. Hemen hemen hepsi karıncalı bir görüntü veriyor. Hiçbir belgesel kanalı yok. Yabancı sinema kanalı yok vb.

Haftada iki saat sıcak su veriliyor. Çoğu zamanda su ılık akıyor, ya da su hiç verilmiyor. İçme suyu saatlerce kesiliyor tuvaletler kokuyor vb. Temizlik maddeleri koğuşlara verilmiyor. Temizlik maddelerine ihtiyacınız olduğunda, zile basıyorsunuz, gardiyan mazgalı açıyor, mazgaldan bir bardak uzatıyorsunuz, bardağa çamaşır suyunu dolduruyor. Tabii ki bir bardakla lavaboları, tuvaletleri ve diğer yerleri temizlemek mümkün değil.

F Tiplerinde olduğu gibi, L Tiplerinde de, elbise konusunda bir kota uygulanıyor.

4 Pantolon, 4 gömlek, 3 atlet, 4 adet don, 1 ayakkabı, 1 spor ayakkabısı, 2 takım pijama ile sınırlı olup malum renkler; yeşil, kırmızı, lacivert yasak. Ayrıca şort, kısa pantolon askılı tişört de yasaklar arasında.

Çetin Desde: Sosyal faaliyetlere katılabiliyor muydunuz? Metin Özgünay: "Terör suçlusu" damgası vurdukları için ayrı muameleye tabi tutuyorlar. Diğer adli mahkumlarla, aynı haklara sahip değilsiniz. Sosyal faaliyetlere katılamıyorsunuz, katmıyorlar. ?Terör suçlusu? gördükleri için, tecride tabi tutuyorlar. Diğer mahkumlarla bir araya gelme, ortak alanlarda buluşma vb. mümkün değil.

Çetin Desde: Başka söylemek istediğin bir şey var mı?

Metin Özgünay: Gazete siparişleri 15 günde bir veriliyor. Dergi siparişi veremiyorsunuz. Sadece belirli gazeteleri alma hakkı tanınıyor. Birgün, Evrensel ve Gündem gazetesi alamıyorsunuz.

Yemekler, zorunlu kalınmazsa yenilecek gibi değil. Uzun vadede çeşitli sağlık sorunlarına yol açacak şekilde, katı yağ ve çeşitli yoğun baharatlar kullanılıyor. Ayrıca haftanın beş günü patates yemeği veriliyor. Yemek için kullanılan tabaklar, çatallar, bıçaklar, kepçe, bardak vb. şeyler plastik malzemeden oluşuyor. Çay için kullanılan bardakların sıcak suyla teması halinde itici bir koku yaratıp, ayrıca kanserojen madde tehdidi yaratmaktadır

Haftada sadece iki gün (Salı,Perşembe) mektup gönderme hakkımız var. Kimi zaman mektuplar yerine geç ulaşıyor. Kimi zamanda mektuplar yerine ulaşmıyor. Gelen mektuplar zamanında verilmiyor. Gönderilen ve gelen tüm mektuplar bilgisayara kaydediliyor. Hatta gönderilen mektupların bir kopyası alınıp dosyanıza konuluyor.

Koğuşun lambaları sabaha kadar yanması gerekiyor. Sadece yatılan odaların lambaları kapatılabiliniyor. Ortak alanın lambaları kapatıldığı anda, merkezi anonsla "falanca koğuşun lambalarını kapatmayın" anonsu yapılıyor. Prizle çalışan; tv, semaver, ketıl ve buzdolabının elektrik paraları mahkumlardan alınıyor. Elektrik parası ödenmediği takdirde, elektrikler kesiliyor.

Hasta olduğunuzda dilekçe yazıp revire çıkmak istiyorsunuz fakat revire çıkış günleri bloklar arası çeşitli günlere ayrılmış şekilde sadece haftada bir gün gerçekleşiyor. Onun dışında revire çıkmak imkansız. Doktor size ancak bir dakikasını ayırabiliyor. Mahkumlara sağlık hizmeti verilmiyor. Mahpusların alması gereken haplar, ilaçlar günlük dağıtılıyor. Dağıtımın belirli bir saati yok. Öğlene doğru veya öğleden sonra ilaçlar veriliyor. Sabah almanız gereken ilaçları vaktinde alamıyorsunuz. Doktorun yazmış olduğu ilaçlar ancak elinize dört gün sonra veriliyor. Kaloriferler, sadece akşam bir iki saat yakılıyor koğuşun içi buzdolabı gibi.

Çetin Desde: Verdiğin bilgiler için teşekkür ediyorum.